Hoe kunnen we het paasverhaal geloven? Zijn het feiten? Of is het betekenisvolle fictie? Menso Rappoldt dat laatste niet eens zo erg. Sterker nog: het maakt het juist aansprekender!
Christine Otten, journalist en schrijfster/dichteres vertelde over haar werk. Eén van de vragen aan haar was, of zij voorkeur had voor de journalistiek of haar schrijverschap. Zij vond de combinatie prettig.
Is er verschil tussen journalist en schijfster zijn?
‘Natuurlijk’, zei ze. ‘Als journalist moet je feiten beschrijven, als schrijver (van fictie) mag je een verhaal maken. Een belangrijk verschil is dat ik als schrijfster met fictie dichter bij de waarheid kan komen.’
U leest het goed. Met fictie kan ze de waarheid beter benaderen dan als journalist.
Ik was verrast door wat ze zei, en tegelijk meen ik het te begrijpen. Als predikant ben ik veel met bijbelteksten bezig. Als je daarin naar feiten gaat zoeken, kom je nergens. De verhalen zijn vol betekenis omdat ze over waarheid gaan.
Als journalist zit je vast aan de uiterlijke verschijningsvormen, legde Otten uit. Als je een waarheid probeert te verwoorden heb je daar een verhaal voor nodig.
Ze bedoelde existentiële waarheid die ons bestaan raakt. Waarheid die te maken heeft met levensthema’s als liefde, trouw, vreugde, leven, dood, schuld, enz. Het is waarheid die niet zwart-wit is en daarom een verhaal nodig heeft. Met een verhaal ‘schilder’ je als het ware die waarheid.
Pasen is ook zo’n verhaal. Een verhaal van mensen die doodgelopen zijn op hun levensweg: hun idealen, hoop en verlangens zijn niet uitgekomen. Hun bestaan is leeg en zinloos geworden. De dood aan het kruis van Jezus, betekent voor hen het einde.
Op zulke momenten in het leven heb je het erg moeilijk: Waar leef je nog voor? Wat moet je verder? Wat heeft het leven nog voor zin? Zulke vragen kunnen opkomen als een ernstige ziekte zich aandient, iemand overlijdt of je bedrijf failliet gaat. Ook de situatie in de huidige wereld is zeer dreigend.
Wat nu?
In het Paasverhaal wordt verteld hoe mensen ervaren hebben, dat na een donkere periode van uitzichtloosheid er toch weer leven in het zicht kwam. Onvermoed, verrassend, maar waar.
Het opstandingsverhaal is geen wiskunde. Je kan niet zeggen: na dood komt leven. Als je in een uitzichtloze of verdrietige situatie zit, kan je je daar niks bij voorstellen.
Verdriet en verlies hebben hun tijd nodig. En ‘opstanding’ is iets anders dan het terugdraaien van de klok naar een situatie alsof er niks gebeurd is.
Pasen helpt ons uitzichtloosheid uit te houden en moed te blijven houden dat het leven weer een keer neemt. Ten goede. Ook als dat er misschien heel anders uit ziet dan we denken. Waarheid is ook dat liefde en recht doen niet sterft zolang wij daarin blijven geloven.
Ik wens u een hoopvol Pasen.
Menso Rappoldt
Voorzitter van de VVP Nederland en predikant van de protestantse gemeente Emmen