Met overgave is Jaap Marinus predikant in de Parkstaatgemeente in Arnhem. Hij geniet van de vrijheid en uitdagingen in zijn werk en probeert vanuit zijn eigen kleine kring van invloed mensen te inspireren, maar hen ook aan het denken te zetten.
Dit interview verscheen eerder op de website van de Parkstraatgemeente
“Het leven is wat er gebeurt terwijl je plannen maakt,” citeert Jaap John Lennon, als hij terugdenkt aan de weg die hij in de afgelopen jaren aflegde. “Zo is het eigenlijk gegaan. Toen ik de kans kreeg om theologie te studeren, heb ik die gegrepen – zonder dat ik toen al wist dat ik dominee zou worden.”
Wat hem meteen aansprak was de vrijheid die het werk biedt. “Een predikant mag zijn eigen kleur aan het ambt geven. Je neemt jezelf mee in je werk. Dat komt terug in de diensten: een lied dat mij raakt, iets wat ik meemaak en wat ik verbind met een Bijbeltekst. Ik kijk met mijn eigen ogen naar de wereld, en de gemeente kijkt een beetje mee. Soms ontdek ik iets waarvan ik denk: dit moet gedeeld worden. Zo besloot ik een tijd geleden mensen op straat bewust te groeten, zonder bang te zijn dat ze niet zouden teruggroeten. Dat simpele gebaar werkte helend. Zulke ervaringen verwerk ik in mijn werk – en andersom werkt mijn werk ook weer door in mijn persoonlijke leven.”
Hij noemt het vaak een wonder hoe dingen op zijn pad komen. “Soms lijk ik teksten of situaties aangereikt te krijgen. Dat voelt bijzonder. Het leven met theologie verbinden is voor mij de mooiste hobby die er is – en dat het ook mijn werk is, voelt als een voorrecht.”
Kleine kring van invloed
“Mijn werk gaat over mijn eigen kleine kring van invloed: hoe kijken wij naar de wereld? En naar onszelf? Daar ligt de ruimte om iets te veranderen. Ik probeer te schuren, te prikkelen, te inspireren – mensen aan het denken te zetten.”
Is God de werkgever van Jaap? “Het is hilarisch hoe vaak ik toevalligheden tegenkom. Teksten, gedachten, ingevingen die ineens opduiken… Toch noem ik God geen regisseur. Er blijft voor mij altijd een voetnoot: ‘God bestaat niet – niet op die manier’. Die nuance heb ik nodig. Daarom heb ik mijn evangelische geloof achter mij gelaten. De God tot wie ik vroeger bad, luisterde niet. Ik ben bij de vrijzinnigheid gekomen en dominee geworden omdat ik mág geloven dat er geen God is die iets doet met mijn smeekbedes.”
Wie God dan wél voor hem is? “Ik hoop dat er een reden is dat wij hier niet voor niets zijn. Dat is mijn geloof: het hopen ergens op waarvan ik niet weet of het iets heel concreets is. De natuur die maar doordraait, de zinloosheid van al het lijden. Ik zou het jammer vinden als dat het is. Voor mij is er echt wel een komma: de hoop op God. Misschien is God wel een entiteit die straks alles kan verklaren. God is wel meer dan een voetnoot. God bestaat niet, komma… Maar het is lastig om te geloven dat God invloed heeft op mijn werk, invloed op lijden en oorlogen. Hoe verhoudt dat zich dan met God?”
Verantwoordelijkheid en inspiratie
“Ik leg verantwoording af aan het bestuur en aan de gemeente. Uiteindelijk ben ik vooral de gemeente verantwoording schuldig. Ik doe mijn best om het bestuur op de hoogte te houden. Ik voel mij niet verantwoordelijk om verantwoording aan God af te leggen.”
Op de vraag waarom hij in een krimpende kerk blijft werken, vertelt Jaap dat hij goed functioneert in organisaties die onder druk staan. “Als alles vanzelf gaat, word ik onrustig. Juist als het moeilijk is, ontstaat er ruimte voor creativiteit en vernieuwing. Targets interesseren me niet – daar word ik verdrietig van.”
Inspiratie haalt hij uit het alledaagse, uit psychologie, uit boeken, en uit het leesrooster. “Ik denk associatief en verbind makkelijk ideeën die een ander niet direct bij elkaar ziet. Zo ontstaan mijn diensten: vanuit iets dat me raakt tot een samenhangend geheel van liederen, gebeden en teksten. Het proces begint meestal op maandag en loopt door tot de zondagochtend. Ik heb druk nodig om te preken. Vroeger vond ik dat spannend, nu vertrouw ik erop dat het goed komt.”
Vrijheid en geraakt worden
“Vrijheid is mijn levensthema,” vertelt Jaap. “Ik hunker ernaar, maar vind haar zelden echt. Zelfs als ik vrij ben, voel ik me niet altijd vrij – er is altijd verantwoordelijkheid, of een gedachte die me vasthoudt. De God van mijn jeugd gaf mij geen vrijheid. Die stem hoor ik soms nog. Mijn zoektocht is om meer vrijheid te ervaren, en ik heb geleerd: bij de pijn moet je zijn.”
Tijdens kerkdiensten wordt hij vaak geraakt. “Een tekst, een melodie, of een andere manier van kijken kan me kippenvel bezorgen. Ik herinner me een dienst over Elia op de berg Horeb. Tijdens het stil gebed dacht ik aan de stem van God – de strenge stem van vroeger. En toen hoorde ik in de nevendienstruimte mijn kinderen lachen. Op dat moment wist ik: dít is de bevrijding van die oude stem.”
Over gevoelige thema’s en polarisatie
“Als iets gevoelig ligt, is het belangrijk,” zegt Jaap. “Bij de pijn moet je zijn. Wie nooit heeft getwijfeld, heeft zelden iets geleerd. Soms kies ik bewust de andere kant, om het gesprek open te houden. Ik hou van een beetje leven in de brouwerij – dat is brandstof voor mijn ziel.”
Zijn manier om met polarisatie om te gaan, komt voort uit zijn eigen geloofscrisis. “Daardoor heb ik geleerd om zaken van verschillende kanten te bekijken – in de wereld én in de kerk.”
Gemeenschap en toekomst
“Wat ik de gemeente vooral wil meegeven is zelfreflectie: ken u zelve. Dat helpt individueel én als gemeenschap. Ik wil mensen inspireren, soms een beetje schuren, en aanzetten om een extra mijl te lopen voor elkaar. Eerst luisteren, dan pas zelf spreken.”
Voor de dienst bereidt hij zich mentaal voor met een half uur stilte en ademhaling. “En koffie,” vertelt hij. “Ik vind het fijn om met mensen te praten voor de dienst.”
“Na de dienst vind ik het prettig als mensen een compliment geven en de feedback voor zich houden tot een ander moment. Als ik na de kerkdienst mensen een hand geef bij de uitgang, dan kan ik niet op hun feedback ingaan, want het is een te vluchtig moment. Het is niet het moment voor feedback.”
Hoe anderen hem zien, vindt hij vaak grappig. “Niet-kerkelijke mensen vinden het soms verrassend dat ik dominee ben. ‘Jij luistert naar die muziek?’, vragen ze dan. Dat levert juist leuke gesprekken op. Dan kan ik laten zien: ik ben dominee, maar ook gewoon mens.”
De mooiste ervaring tot nu toe? “Mijn intrededienst. Al die vrienden en bekenden bij elkaar – onvergetelijk.”
Wat hij nooit zou willen missen aan zijn werk? “De vrijheid,” zegt hij zonder aarzeling. “En voor de toekomst hoop ik steeds meer van mezelf in de diensten kwijt te kunnen, nog vrijer te worden, creatiever. Mijn droom is dat de Parkstraatgemeente een plek blijft waar mensen graag komen – omdat het er goed is, warm, levendig. Een plek waar je kunt opladen, en van daaruit weer de wereld in kunt.”
Foto: J.M. Rozing